Тоғызқұмалақта дәлірек есептейтін адам жеңеді: соңғы құмалақ қайда түседі, қай отауда жұп сан шығады, тұздық қашан пайда болады. Осы есепті жаттықтырудың ең жақсы жолы — есеп шығару. 9qum-да олар 127: нақты партиялардан алынған күн есептері және М. Е. Шотаевтың кітабынан есептер мен этюдтер. Оларды тірі тақтада шешесіз, ал тақта жүрістің дұрыс-бұрысын бірден айтады.
🧩 Есеп шығару 🎓 Жаттықтырушымен ойнау
«Есептер» бөлімі «Күн есептерінен» басталады. Бұл — партиялардан алынған 60 позиция, әрқайсысында тек бір дұрыс жүріс бар, бұл ереже бойынша толық тексерілген. Есептер үш түрлі, әр түрінен 20-дан:
Есептер тізбекпен ашылады: ағымдағысын шешкенде келесісі ашылады. Есеп шығарған күндеріңіз 🔥 сериясына жиналады — бұл аздап болса да күн сайын шұғылдануға көмектеседі.
«Кітаптан» қойындысында М. Е. Шотаевтың «Тоғызқұмалақ есептері мен этюдтері» (2013) жинағынан 67 есеп пен этюд бар. Олардың әр жүрісі ереже бойынша толық тексерілген. Есептер көп жүрістен тұрады: сіз жүресіз, қарсылас кітаптағы жүріспен жауап береді, сосын келесі жүрісті іздейсіз — мақсатқа жеткенше. Бөлімдер:
Сіздің жүрісіңіз де мақсатқа апарса, бірақ кітапта басқа жүріс жазылса, тақта бұл туралы айтып, кітаптағы жүрісті табуды сұрайды. Әр есепте оның кітаптағы нөмірі мен беті көрсетілген.
Кез келген есеп бір дағдыға келіп тіреледі — жүрістің қайда аяқталатынын тез есептеу. Ереже қарапайым: бірінші құмалақ жүріс жасалған отауда қалады, қалғандары сағат тіліне қарсы бір-бірден түседі. Отауда бір ғана құмалақ болса, ол келесі отауға өтеді.
Мысал. 6-отауыңызда 7 құмалақ бар. Біріншісі 6-отауда қалады, қалған алтауы өзіңіздің 7, 8, 9-отауларыңызға және қарсыластың 1, 2, 3-отауларына түседі. Соңғы құмалақ — қарсыластың 3-отауында. Онда 5 құмалақ болса, 6 болады — жұп сан, алтауы да сіздің қазаныңызға кетеді. 2 болса, 3 болады — бұл отау тұздығыңыз болуы мүмкін (егер ол 9-отау болмаса, сізде әлі тұздық жоқ болса және қарсыластың тұздығы дәл сондай нөмірде тұрмаса).
Қысқа формула: k құмалағы бар (біреуден көп) n-отаудан жасалған жүріс n + k − 1-отауда аяқталады. Сан 9-дан асса, 9-ды алыңыз — қарсыластың отау нөмірі шығады. 18-ден асса, жүріс тақтаны толық айналып шыққан: 18-ді алып, өз қатарыңыздан қайта санаңыз.
Шешу реті:
Тақта жүрісті бірден тексереді. Қателессеңіз, соңғы құмалақ қайда түсетінін қайта санауды ұсынады; екінші қатеден кейін қай отауға қарау керегін айтады. Шешімді кітаптың соңынан іздеудің қажеті жоқ: дұрыс жүрісті өзіңіз табасыз, ал тақта оны растап, қазанға қанша құмалақ кеткенін көрсетеді.
🧩 Есептер 📚 Оқу ▶ Тоғызқұмалақ ойнау
Иә. Күн есептерінде бір ғана жүріс табу керек: алу, тұздық не қорғаныс. Ережені әлі білмесеңіз, алдымен «Оқу» бөліміндегі қысқа курстан өтіңіз. Кітаптағы есептер қиынырақ: онда бірнеше жүрісті қатарынан есептеу керек.
Жауапты тақтаның өзі тексереді: дұрыс жүрісті бірден қабылдайды, екі рет қателессеңіз — отауды көрсетеді. Кітаптағы есептерде қарсылас автордың жүрісімен жауап береді, сондықтан шешімді басынан аяғына дейін қадам-қадаммен өтесіз.
Басып шығаратын нұсқасы жоқ: есептер онлайн тақтада шығарылады. Сабақта «Есептер» бөлімін проекторға шығарып, бүкіл сынып болып шешкен ыңғайлы — тақта жүрістің дұрысын көрсетеді.
Иә, есептер тегін, тіркелу бір минут алады. Шешілген есептер мен күндер сериясы браузеріңізде сақталады.